[BMJ] Viêm khớp phản ứng

 

• Summary

  • Viêm khớp xảy ra sau nhiễm 1 số loại vi khuẩn đường tiêu hoá và tiết niệu - sinh dục
  • có thể xuất hiện sau nhiễm khuẩn 1-4 tuần
  • Biểu hiện có thể: sốt, viêm khớp trục, ngoại vi, viêm đểm bám gân, dactylitis, viên kết mạc, mống mắt, loét da
  • Biểu hiện viêm khớp ngoại vi thường không đối xứng, ảh hưởng đến khớp lớn chi dưới
  • Không có XN đặc hiệu
  • Điều trị: giảm nhẹ, phòng ngừa huỷ khớp. Dùng NSAIDs, Corticoid, DMARDs
  • ReA thuộc nhóm bệnh lý viêm khớp cột sống gồm VKVN, VCSDK.v.v.v Nhóm bệnh này có LS, CDHA tương đối giống nhau và đều liên quan đến HLA B27
  • 30-50% chuyển viêm khớp mạn tính

• Aetiology

  • Căn nguyên: thường là Chlamydia, Salmonella, Campylobacter, Shigell, Yersinia
  • HLA B27: 30-50%

• Chẩn đoán

  • Tiếp cận

    • sau NK sinh dục, đường tiêu hoá, RF thường (-)

    • CRP: tăng trong đợt cấp, nhưng khi chuyển mạn thì bình thường

    • HLA B27: không đặc hiệu, k cần thiết

    • XN: tìm căn nguyên VK

    • X quang

      • cần chụp khớp trục ở Bn nghi viêm khớp phản ứng mạn tính
      • Giai đoạn sớm ít có biểu hiện
      • GD muộn: hẹp khe khớp, bào mòn ở khớp nhỏ tay, chân
      • Viêm điểm bám gân
      • Calci hoá gân achilles

    • MRI

      • nhạy hơn với tổn thương khớp cùng chậu giai đoạn sớm

      ⇒ nên chụp ở BN nghi ReA có đau lưng, hông

    • Siêu âm

      • dày màng hoạt dịch
      • tăng sinh mạch
  • Bệnh sử và khám
    • Key trong chẩn đoán
      • YTNC: Nam, HLA B27, có NK Chlamydia, NK tiêu hoá
      • Đau khớp ngoại vi
        • sau 1-4 tuần
        • viêm 1 vài khớp k đối xứng
        • thường khớp lớn chi dưới
        • DH dactylitis thường xuất hiện ở ReA mạn sau 6 tháng
      • Khớp trục
        • viêm khớp cột sống, và đặc biệt là khớp cùng chậu
        • Đau CS, hông, kèm cứng khớp
        • Có thể có tổn thương CS cổ, ngực ở ReA mạn tính
    • Yếu tố chẩn đoán khác
      • Tr/c toàn thân
      • viêm điểm bám gân
      • loét miệng, ít gặp
      • Ban da
      • Viên qui đầu
      • BH mắt
      • Có thể có viêm động mạch chủ gây bóc tách, hiếm gặp

• Xét nghiệm chính

  • Máu lắng, CRP
  • ANA âm tính ⇒ để chẩn đoán pb
  • RF âm tính ⇒ chẩn đoán phân biệt
  • XN tìm căn nguyên vi khuẩn
  • X quang: khớp cùng chậu, gân achilles
  • Chọc hút khớp: pb gout

• XN khác

  • HLA B27
  • MRI khớp cùng chậu, gân
  • Siêu âm

• Chẩn đoán phân biệt

  • VCSDK

    triệu chứng giống ReA nhưng đối xứng hơn, đb là ở khớp cùng chậu

    • X quang khớp trục
    • Bamboo spine
    • VCSDK ít có tổn thương khớp ngoại vi hơn

  • Viêm khớp vảy nến

    • triệu chứng da gần giống nhau
    • VKVN hay tổn thương khớp đốt xa hơn (Khớp DIP)
    • khó chẩn đoán phân biệt
    • Chụp X quang thấy tổn thương khớp đốt xa

  • VKDT

  • Thấp khớp cấp

  • Bệnh Still

  • Lậu cầu toàn thân

  • Viêm khớp liên quan đến IBD

  • Gout

  • VKNK

  • VK sau nhiễm Virus

    • sau nhiễm parvovirus infection
    • thường viêm đa khớp nhỏ đối xứng
    • có thể nổi ban
    • Phân biệt: XN IgM trong 6 tuần đầu

  • Viêm khớp Lyme

• Tiêu chuẩn ESSG

  ESSG dùng 2 đặc điểm để xác định tình trạng bệnh lý khớp viêm VS, trong đó có ReA

  • Đau CS kiểu viêm
  • Viêm màng hoạt dịch

• Điều trị

  • Tiếp cận điều tri

    • NSAIDS

    first line therapy

    tác động trung bình lên triệu chứng bệnh

    LQ: CN thận, tổn thường gan, CM tiêu hoá

    • Corticoid

    Tác động mạnh lên khớp ngoại vi, ít tác động lên khớp truc

    Dùng khi không đáp ứng với NSAIDs

    Có thể tiêm khớp

    Đặc biệt dùng trong tổn thương mắt

    Cortioid bôi trong viêm quy đầu, tổn thương da

    • DMARDs

    Cân nhắc khi NSAIDs thất bại hoặc khi đe doạ huỷ khớp tiến triển

    Có nghiên cứu với Sulfasalazine

    Nếu sau 3-4 tuần không hiệu quả thì ngừng

  • Đang nghiên cứu thêm

    • ức chế TNF alpha
    • Kháng sinh